انتخاب مولدین
شناسایی و انتخاب مولدین در دریا انجام می گیرد .
برای انجام این کار باید دو نشانه مهم دقیقا مورد توجه قرار گیرد که یکی
وضعیت ظاهری ماهی است و دیگری بعضی از شاخص های بیولوژیک آن
1 – نشانی های وضعیت خارجی مولدین
در نزد ماهیان خاویاری رود کوچ دریای خزر ( دراکول ،
تاس ماهی ایرانی و روسی ، شیپ و فیل ماهی ) معمولا علائم زینتی که به
هنگام شروع زاد و ولد روی سر و پوست سایر ماهیان پدید می آید ظاهر نمی گردد
.در ماهی دراکول نر و گاهی ماده با شروع حالات زاد و ولد یک لکه سفید روی
کله آن ها پیدا می شود که خیلی واضح نمی باشد .
نشانی های دیگری هم که حاکی از آغاز آماده شدن برای
تخم ریزی است در تاس ماهیان مشاهده می گردد که این نشانی ها تقریبا در همه
ماهیان یکسان می باشند.
نشانی های مولدین ماده:
از حالت فربهی پشت ماهی کاسته می شود به طوری که
چربی موجود لای عضلات این بخش از بدن تقریباناپدیدمی گردد.
شکم نرم شده و پوست آن کشیده می شود ، به طوری که
اگر ماهی را از دو باله سینه ای آن گرفته و آویزان نگه داریم یک بر آمدگی
کاملا مشخص در بخش پائینی شکم آن ظاهر می گردد که این امر علامت سرا زیر
شدن تخمدان های بزرگ و رسیده ماهی به این قسمت از شکم می باشد .
پایه باله دمی لاغر و کم عرض تر می شود .
در ماهیان مولد که در آخرین مراحل رسیدگی تخمدان های
خود می باشند با مختصر فشار روی شکم معمولا تعدادی تخم از منفذ تناسلی آن
ها خارج می گردد در عین حال در مورد تاس ماهی روسی و ایرانی ، آسان جاری
شدن تخم ها از مخرج از علائم فوق رسیدگی تخمدان ها می باشد .
برای اطمینان کافی جهت به دست آوردن مولدین ماده
رسیده باید نشانی های فوق را در هر 90 دقیقه یک بار مولدین صید شده مورد
بررسی قرار داد تا بتوان مولد اصلی را انتخاب و برای تکثیر مورد بهره بر
داری قرار داد .
نشانی های مولدین نر:
پشت از فربهی بر خوردار است .شکم ماهی نر مولد نسبت
به شکم ماهی بالغ غیر مولد بر آمده تر است ولی این بر آمدگی به اندازه بر
آمدگی شکم مولدین ماده واضح نمی باشد .یک شیار کم و بیش نا محسوس در سر تا
سر طول شکم ماهی ظاهر می گردد .پایه دمی کم عرض تراست .بدیهی است که تشخیص
هریک ازعلائم گفته شده،احتیاج به تجربه زیاددرعمل دارد.
2 – نشانی های بیولوژیکی مولدین
به طور کلی امکان اخذ ارتباط بین سن مولدین ماده و
بعضی نشانی ها مانند رسیدگی نسبی تخمدان هادردرجه قدرت تولید آن ها،مرگ و
میرتخم هادرطی مراحل جنینی و وزن لارو ها بعد از خروج از تخم ها ممکن نمی
باشد . بر عکس پیدایش بعضی از آثار بیولوژیک بنوبه خود می تواند در انتخاب
بهترین مولدین مفید واقع گردد .
در تابلو های زیر یک سلسه از نشانی های مورفولوژیک
سه گونه از ماهی های مهم خاویاری قابل تکثیر و پرورش داده شده که به نوبه
خود به انتخاب مولدین کمک می نمایند ، آورده شده است .
|
گونه ماهی |
دراکول |
تاس ماهی |
فیل ماهی |
|
وضعیت عمومی
تخمدان ها |
|
|
|
|
طول ماهی به سانتی
متر |
|
110
تا
130 |
130
تا
155 |
160
تا
190 |
|
|
120
تا
135 |
150
تا
165 |
166
تا
190 |
|
|
170
تا
200 |
220
تا
260 |
260
تا
290 |
|
|
نسبت طول ماهی (
سانتی متر ) به وزن ماهی ( کیلو گرم) |
|
بیشتر
از
12 |
5/10
تا
7/11 |
5/8
تا
10 |
|
|
6
تا
5/7 |
5
تا
4/5
|
3/4
تا
7/4 |
|
|
8/1
تا
9/1
|
45/1
تا
6/1 |
18/1
تا
4/1 |
|
شاخص های موفور متریک جنس ماده گونه های مهم ماهیان
خاویاری که مورد تکثیر قرار می گیرند .
برای اخذ و ارزیابی این شاخص های مورفومتریک کافی
است که طول و وزن هر یک از مولدین را پس از صید در صید گاه تعیین نمائیم
تابلوی فوق نیز به نوبه خود بعضی از شاخص های مورفومتریک ماهیان خاویاری
بالغ نر و ماده را نشان می دهد .
|
گونه ماهی |
دراکول |
تاس ماهی |
فیل ماهی |
|
جنس |
|
|
ماده |
|
طول ماهی سانتی
متر |
|
|
290 – 230 |
|
وزن ماهی
( کیلو گرم ) |
|
|
170 – 150 |
نسبت درازا به وزن در ماهی های خاویاری بالغ نرو
ماده
به علاوه باید خطر نشان کرد که انتخاب مولدین بر حسب
این نشانی ها سبب حذف آن دسته از ماهی ها نمی شود که به علت لاغری و چاقی
زیاد از چار چوب این روش بیرون مانده اند
برای مثال اگریک مولد ماده در بخش های بالایی داخل
رود خانه صید گردد با قوای از دست داده خود خیلی لاغر می شود ولی بر عکس
تخم های آن سر شار از پروتئین خواهد بود که این خود یک عامل مثبت و مساعد
برای بارور شدن خوب این گونه تخم ها محسوب می شود .
باید دانست که اگر محتوی پروتئین تخم ها بیش از 50
درصد وزن آن ها باشد به همین نسبت نرخ باروری آن ها نیز خیلی بالا خواهد
بود .
هم چنین برای این که در انتخاب مولدین فقط به نشانی
های مورفومتریک اکتفا نشود به بررسی نشانی های دیگر نیز پرداخته می شود .
این نشانی ها مربوط به ارتباط بین تحول تخمدان ها و
مقدار هموگلوبین گلبول های قرمز خون و پروتئین های سرم خون ماهی های ماده
می باشد که البته هنوز به طور جاری وارد میدان کاردر این بخش نگردیده است .
وقتی که انتخاب مولدین انجام گرفت آن ها را به محل
مجتمع تکثیر ماهیان خاویاری حمل می نمایند.
دامپزشکی: